Dün eski okulumdan arkadaşlarla iftar yaptık. Sevdiğim iki tane Trabzonlu arkadaşımın arasına oturdum. Güneydoğudan bir şehir ismini bir tanesi hatırlayamadı. Biz sayıyoruz diğer Trabzonlu ile diyarbakır, mardin falan.
Geçen hafta okullara Sarı Gelin adlı bir filmin öğrencilere izletilmek üzere Genelkurmay tarafından gönderildiğini öğrendik. Filmde aslında Ermenilerin Türklere saldırdığı gibi şeyler anlatılıyormuş. Bu filmden okullarda izletilmesine rağmen Milli Eğitim Bakanlığı’nın haberi olmadığını da unutmamak gerek. Bu filmin izletilmesine Taraf gazetesi başta olmak üzere liberal çevreler büyük tepki gösterdi. Öğrencilerin daha küçük yaşta başkalarına karşı düşmanca yetiştirilmemeli diye. Nasıl biz bir zamanlar iç ve dış mihraklar ya da düşmanlar sloganları ile büyüdüysek şimdi de geleceğin gençleri böyle büyüyorlar. Hala dört bir yanımız düşmanlarla çevrili diye de söylüyorlardır belki. Muhtemelen geleceğin gençleri de ciddi yabancı muhtelif kaynaklarda dönemle ilgili olayları okurken üniversite yıllarında nasıl da kendimiz söylemeyince (ermeni olayları, 1915 olayları, sözde…) başkalarının da söylemeyeceği düşüncesinin aptalca olduğunu görecekler. (Aynı zihniyetin bazı siteleri de yasakladığını sandığı unutulmamalı)Bence bu filme karşı verilen tepki çok anlamlı değil. Zaten bize bir sürü yalan yanlış bilgi eğitim sürecinde verilmiyor mu? Aslında tepkinin sürekli ve daha sesli olması gerekir. M.E.B kitaplarında bulunan insan hakları ihlallerini tespit etmek için bir projede çalışan arkadaşlarımız yığınla düşmanlık, ayrımcılık içeren hatalara rastladılar kitaplarda. Asıl kötü olan bu çalışma 5 sene önce yine yapılmıştı ve kitaplar değişmesine rağmen hatalar şekil değiştirerek devam ediyor. Muhtemelen 5 sene sonraki projede hatalar şekil değiştirerek devam edecek. Aynı şekilde eğitim hayatımız boyunca beynimize neler yüklendiği hakkında biraz düşününce hangi konuda eğitildiğimizi yeniden düşünmemiz gerekiyor gibi. Beden dersinde askeri yürüyüşler öğrenmemizin amacı askerlikte zorluk çekmemiz ya da yukarıdan gelen bir emre itaat kolaylığı, Milli Güvenlik dersi askeri üniformalar ve rütbelere aşinalık kazanma, tek tip kıyafet, saç tek tip kafa yapısı oluşturma gibi eğitimler içeriyor. Bu örnekleri çoğaltmak mümkün. Resmin tersinden bakarsak böyle bir eğitim sürecinden gelmiş öğrencilerin başarılı olanlarının girdiği üniversitelerin dünya çapında başarı oranı da çok şaşırtıcı olmuyor. Hâsıl-ı kelam eğitim sistemimizin ciddi bir biçimde eğitime ihtiyacı var. Yine de ümitsiz olmamak gerekiyor. Bugün 10.000’in üzerinde üniversite öğrencisi yazları ABD’ye gidiyor. Yine binlerce öğrenci Erasmus programı ile Avrupa’ya gidiyor dönemlik. Elbette döndükleri zaman daha esnek ve hoşgörülü oluyorlar örnek verecek olursak ABD’de 4 Temmuz kutlaması gören bir öğrencinin bir daha bizdeki resmi törenleri savunmasının imkânı yok. Eğitimimiz konusunda daha kapsamlı ve profesyonel bir şeyler okumak isterseniz Serdar Kaya’nın Derinsular projesinden endoktrinasyon başlıklı yazılarını okuyabilirsiniz.M. Akif
İçinde olduğumuz ekonomik kriz şiddetini arttırarak devam ediyor. Her geçen gün yeni negatif rakamlarla karşı karşıyayız. Geçen hafta Denizli’ye gittim bir vesile ile İzmir’e geçme imkânım oldu. İzmir’de büyük firmaların Ege bölge bayileri ile görüşmeler yaptık dayım vasıtasıyla. Ayrıca hafta sonu İstanbul’a döndüğümde sağ olsun Talha’nın davetiyle Genç Müsiad’ın bir organizasyonuna katıldık. Orada iktisat üzerine bir akademisyeni, Merkez Bankası Başkan Yardımcısını ve Albarakatürk Bankası Baş ekonomistini dinleme imkânı buldum. Yani anlayacağınız krizi hem piyasada hem de finans çevrelerinde görmüş oldum.
İzmir’de büyük toptancıların bazılarında saatlerce durmamıza rağmen telefon trafiği çok azdı. Yani işler durgundu. Alışveriş azalmış durumda. İlginç bir nokta yalnız dikkatimi çekti gittiğimiz esnaflar parasızlıktan yakınsala da aslında çokta parasız değiller sadece paralarını harcamak istemiyorlar bunu nereden biliyorsun derseniz bir yandan işler yok derken diğer yandan spot mallardan bahsedip kaçırdıkları işlerden mevzu bahis ediyorlar ya da uygun fiyatlı bir şey duydukları zaman hemen tavırları değişiyor. Sonuç olarak insanlar paralarını harcamıyorlar saklıyorlar bu tabi ki ekonomiyi zor duruma sokuyor. Kimisi daha ucuzunu bulurum ümidi ile kimisi yarın ya işimi kaybedersem korkusu ile para harcamıyor. Piyasada güvensizlik mevcut. Bu cümlenin benzerini MB Başkan Yardımcısı da kurdu. Herkes piyasaya para enjekte edilmesinden bahsediyor ama bu para kime nasıl verilecek? Önemli olan bu paranın harcanması dedi ve bu yüzden güven ortamını artıracak şeyler yapmalıyız dedi.
2009 senesinin zor geçeceği bir gerçek ve 2009 senesini ayakta geçirebilen şirketler yüksek hızla büyüyecekler. Gittiğim şirketlerin bunun bilincinde olduğunu ve özellikle tasarruf ve daha ucuza mal etme konusuna önem verdiklerini gördüm.
Aynı şey aslında ülkemiz için de geçerli bu seneyi çok fazla yara almadan atlatırsak gelecek seneler çok daha hızlı ivmeyle büyüyebiliriz. Dr. İbrahim Öztürk’ün bu konuda söylediği içinde bulunduğumuz senede direnişe geçen enflasyon problemi olmayacak cari açık problemi bitti; ithalat ihracattan hızlı düştü, enerji fiyatları azaldı aynı zamanda Cumhurbaşkanı engeli ortadan kalktı bildiğiniz üzere bazı yasalar eski Cumhurbaşkanı tarafından engelleniyordu 2B yasası gibi.
Eğer krize küresel çapta bakarsak yine öğrendiğim bazı şeyleri paylaşmak istiyorum. ABD’de başlayan ekonomik kriz bildiğimiz üzere Mortgage kredilerinden ortaya çıktı. Bu sektörün ABD devleti tarafından en fazla müdahale edilen sektör olduğunu akılda tutmak gerekir.
Ayrıca krizin küresel ve önceki krizlere benzemediğini unutmamalıyız. Bu sene dünyada ekonomik büyüme oranı %0,5 bekleniyor daha aşağı çekilme ihtimali var. Bu demektir ki işsiz sayısı çok daha fazla artacak.
Dikkat çeken bir diğer nokta eğer kurtarma operasyonlarında korumacılık öne çıkarsa bu sebepten dolayı savaş bile çıkabileceği belirtildi. Bu ilk başta çok uzak bir ihtimal gibi gelse de Bastiat’ın “sınırları ürünler geçmezse askerler geçecektir” sözü belki gerçekleşebilir. Yine son günlerde haberlerde çıkan ekonomik krizin başta anti-semitizm olmak üzere yabancılara düşmanlığı arttırdığını söyleyen haberlerden ilerisi için öngörü yapmak zor olmasa gerek.
Geçen hafta ekonomi konusunda çeşitli bilgiler edindim. Yukarıda paylaştıklarım bunların bazılarıydı. En kısa zamanda bu krizin bitmesini istemekten başka bir şey düşmüyor bize bir de krizlerin klasik lafı vardır. Çince olacak herhalde krizin yazılışı fırsat ile aynı yazılıyormuş. Büyük mesafelerin ancak anormal durumlarda kat edilebileceğini unutmamalıyız. Krizi fırsata çevirenlerden olmamız duası ile…
M.Akif
Geçen sene yaptığımız gibi bu sene de geçmiş yılın muhasebesini yapmamız gerek. Ne de olsa ömrümüzden bir sene daha geçti ve bir takvim daha eskittik.
Bu senenin geçen seneye göre daha huzurlu geçmesini bekliyordum çünkü herhangi bir seçim kalmamış ve suni gündemlerden kurtulmuştuk. Maalesef boşuna ümitlenmişim bu seneyi de hukuk üzerinden çalkantılarla geçirdik yani bir senemiz daha çoğunlukla gereksiz bize ve ülkemize faydası olmayan tartışmalarla geçti. İlk önce daha yeni seçimden büyük farkla çıkmış iktidar partisine büyük çoğunluğu gazete kupürlerinden oluşan delillerle kapatma davası açıldı. Davanın sonucu Ak Parti’yi tabiri caizse kapatmaktan beter etti. Kapatmadım ama her an kapatabilirim sonucuydu bu.
Aslında bu davadan önce önemli bir olay oldu. Ak Parti tabiri caizse MHP’nin gazına gelerek üniversitelerde başörtü yasağını kaldıran (aslında yasağı kaldırmıyordu üniversitelere kılık kıyafet özgürlüğü getiriyordu) bir yasa tasarısı hazırladı. Bu yasa her ne kadar CHP dışında ki bütün partiler tarafından kabul edilse de CHP ile uzlaşılmadığı için yine aynı parti tarafından Anayasa Mahkemesine götürüldü. Bu yasa Ak Parti’ye kapatılma davası açılırken baş delil olurken diğer bu yasaya evet diyen hatta ortaya çıkaran partiler hakkında her hangi bir işlem yapılmadı. Bu yasanın Anayasa Mahkemesi’nden dönüşü en az birinci kadar hasar verdi. Anayasa Mahkemesi artık bütün olaylara müdahil olabileceğinin sinyalini veriyordu. Tabi bu yüzden yeni anayasa çalışmasının rafa kalktığını unutmamak gerek. Ayrıca bu yasaya itiraz eden CHP’nin yılın sonlarına doğru çarşaflı bir bayanı partisine üye yapması herkesi deyim yerindeyse ofsayta düşürdü.
Yine yargı yoluyla bu sefer çok önemli ve güzel sonuçlar doğurabilecek bir gelişme oldu 2008 yılında. Bu hepimizin yakından takip ettiği gibi Ergenekon davasıydı. Kendilerini Türkiye’nin sahibi gören bazı kesimler tarafından dokunulmaz ilan edilenler bir gece ansızın içeri alındılar. Henüz dava sonuçlanmadı inşallah olumlu sonuçlarını Allah ömür verirse gelecek seneki değerlendirmede yazarız.
2008 yılındaki uluslar arası olaylara bakacak olursak. Gürcistan’ın Güney Osetya’ya yaptığı çıkartma ve ardından Rusya’nın Gürcistan’a verdiği sert cevabı önemli olaylardan sayabiliriz. Bu gelecek günlerde Kafkasya bölgesinde yeni olaylar çıkacağının sinyali olabilir. Diğer bir önemli olay Amerika’da seçimlerde Cumhuriyetçiler yerine Demokratların seçilmesidir ancak bunun değişikliğin sonuçlarını gelecek sene görebileceğiz belki de bir değişiklik olmayacak. Aslında şuan bizi en çok ilgilendiren uluslar arası olay İsrail’in Gazze’ye hala süren saldırısı.
Gazze’nin acıları, sıkıntıları 2009’da da devam edeceğe benziyor. Dua etmeyi bırakmamak lazım elimizden gelen o…
Geçtiğimiz sene medyada da önemli gelişmeler oldu. Özellikle pkk’nın Aktütün ve Dağlıca baskınlarından sonra (bu baskınları da önemli olaylardan sayabiliriz geçtiğimiz yıla ait) cesur gazeteciliğiyle ön plana çıkan Taraf gazetesi medyada şüphesiz önemli bir eksikliği doldurdu. Bakalım maddi sıkıntı içinde bulunan Taraf daha ne kadar dayanabilecek. Ayrıca TRT Şeş’in kurulması yani devletin Kürtçe yayın yapan bir kanalı kurması geçen senenin medya alanında ki önemli olaylarındandı.
Ekonomik açıdan problemli bir sene oldu geçtiğimiz sene. İlk yarının ardından ABD’de ortaya çıkan kriz bütün dünyayı etkiliyor. Dünyaca ünlü bankalar, otomobil firmaları devletin yardımına muhtaç kaldılar. İzlanda gibi bir refah ülkesi krizin en önemli sembollerinden biri haline geldi. Henüz Türkiye’yi ciddi manada sarsmasa da ikinci kuvvetli bir dalganın daha geleceğinden söz ediliyor 2009 yılının ilk aylarında.
2009 yılına maalesef üzüntüyle girdik. Bir yandan İsrail’in saldırıları bir yandan ekonomik sıkıntılar 2009’un problemli geçeceğini gösteriyor. Dahası yerel seçimlerin bu sene olacak olması en az ilk 3 ay seçim tartışmaları içinde geçecek. Sonuçlarının kaldıracağı toza deyinmiyorum bile. Acı olan 2007 senesi olduğu gibi 2008’inde siyasi çekişmeler içinde geçip çok fazla ilerlemeye yol açmaması. Aynı şey 2009 içinde geçerli olacak gibi gözüküyor. Ne diyelim inşallah herkes gönlünce bir yıl geçirir.
M. Akif
Martin Luther Avrupa’da Protestanlık hareketini başlatan düşünürdür. Ancak o dönem pek çok kişinin kiliseye karşı düşüncelerinin olduğunu, toplumda büyük bir rahatsızlık olduğunu ve Martin Luther’in kilisenin kapısına ilk protesto yazanın olmadığını unutmamalıyız.
Martin Luther’in düşüncelerini anlamak için onun ilk önce hayatına bakmalıyız. Babasının isteği üzerine hukuk okuyan Luther bir üniversite gezisi dönüşü fırtınaya yakalanınca ölüm korkusundan Aziz Anna’dan yardım istedi ve eğer buradan kurtulabilirsem keşiş olacağım dedi. Fırtınadan kurtulduktan sonra babasının itirazlarına rağmen en yakın kilise okuluna kayıt oldu. Fırtınadan dua ederek kurtulması Luther’e ileride Protestanlığın temel kurallarını belirlerken hatırlayacağı aracısız bir şekilde tanrıya ulaşma yani dinsel ritüellere ya da papazlara ihtiyaç duymadan tanrıya ulaşılabilineceği hakkında fikirler verdi.
Kilise eğitimi sırasında belki gençliğin etkisi ile kendisini tanrı tarafından affedilmez bir günahkâr olarak gören Luther bu düşüncelerini bir keşişe açtı. Keşiş ona Paul’un mektuplarını ve Aziz Augustinus’un bölümlerini okumasını tavsiye etti. Okuduklarında ilacını bulan Luther kurtulmak için kurtulmaya inanması gerektiğini öğrendi. Bu tecrübe de ona Katolik Kilise’si ritüelleri yerine imanı ön plana alması gerektiğini söylüyordu.
Luther 16. yüzyılın başlarında rahip olduğunda kilise Hıristiyanları sömürmek için yeni yeni yöntemler geliştiriyordu. Bunlardan en önemlisi herhalde Aziz Peter Kilisesini yeniden inşa etmek için endüljans (cennetten toprak satışı) satışıdır. Bu Hıristiyanlığın günahların sadece tanrı tarafından affedilebileceği ilkesine açıkça karşıydı.
1517’de Luther endüljansa karşı 95 tezini Wittenberg Kilisesinin kapısına astı. Luther her ne kadar akademik bir tartışma yapmak istese de tartışma kısa sürede bütün Avrupa’ya yayıldı ve endüljans satışları kısa sürede düştü. 86. tezinde Luther neden Papa en zenginimizden bile daha zengin olduğu halde kiliseyi kendisi yaptırmıyor? Mealinde soruyordu.
Papalık avukatlarının endüljansları savunması üzerine Luther daha ateşli bir biçimde günahların sadece tanrı tarafından affedilebileceğini savunmaya başladı. Dahası tanrı ile kul arasına kimsenin girmemesi gerektiğini ve herkesin kendi rahibi olduğunu ekledi.
1520’de Luther Papalık tarafından aforoz edildi. Fakat burjuva ve seküler aristokratlar Luther’i destekledi ve Luther ulusal bir kahraman haline geldi. Saksonya Prensi Luther’i himayesi altına aldı. Burada Luther İncil’i Almancaya çevirdi ve birçok alman milliyetçisinin seveceği sözler söyledi.
Luther’in hiçbir zaman toplumsal devrim fikri olmamasına rağmen kilisenin eşitlikçi olmayan yapısına karşı devrimci düşünceleri olmuştur.
Köylülerin sadece dini aristokrasiye değil bütün feodal sisteme karşı ayaklanmaları üzerine Luther ilk başta uzlaştırıcı bir tutum sergilemiş daha sonra İncil’in kurallarının hayata geçmesi için kan dökülmesini istemediğini belirtmiş ancak daha sonra köylü ayaklanması tehlikeli bir hal alınca kiliseyi, aristokrasiyi, burjuvayı desteklemiştir köylülere karşı. Şiddetin köylüler tarafından kullanılması halinde tehlikeli bir hal alacağını anlayan Luther, daha pasif bir direnişi savunmuştur. 1517’de devrimci olan Luther 1525’de muhafazakâr olmuştur.
Luther’in en devrimci düşüncesi Hıristiyanlık hakkında insanların tanrıya aracı olmaksızın ulaşabileceğidir. Bu düşünceye göre kilise yapısı ve papazlar önemsiz hale gelecekti ancak köylü isyanı ile bunun tehlikeli olabileceğini görmüş Protestan Kilisesi’ni kurarken sadece bazı Katolik ritüellerini kaldırmıştır. Burada yine görebileceğimiz üzere Luther devrimci olamamıştır.
Protestan Kilisesi ile Katolik Kilisesi arasında en büyük farklılık Luther’in kilise kralın kontrolü altında olmalıdır düşüncesidir. Bu şekilde Luther hem Alman Kilise’sini papalıktan korumuş oluyordu hem de burjuvaya dini aristokrasiyi bitirip ulusal monarşiyi kurma imkânı veriyordu. Luther hatta eğer kral Protestan ise aynı zamanda kilisenin liderliğini de yapmasını istemiştir.
Bu dünyanın düzenini Tanrı koyduğu için bu sisteme herkesin uymasını savunmuştu Luther. Herkesin yeteneklerine göre bir sınıflandırma yapılmıştı tanrı tarafından ve köleler bu düzene karşı çıkmamalıydılar efendileri dinsiz, adaletsiz veya Türk bile olsa.
Luther ve Türkler
Luther’in Türklere bakış açısı ilginçtir. I. Viyana kuşatmasına kadar Türklere karşı savaşılmaması gerektiğini Türklerin tanrının Roma Kilise’sinin günahlarına karşı göndermiş olduğu bir ceza olduğunu savunurken I. Viyana kuşatmasından sonra ateşli bir biçimde Türklere karşı ortak savaşı savunmuştur (1).
* Bu yazı Alaaddin Şenel’in Siyasal Düşünceler Tarihi adlı kitabının ilgili bölümünün büyük ölçüde özeti şeklindedir.
M. Akif Memmi
1- Soykut M.,Avrupa’nın Birliği ve Osmanlı Devleti,2007,106
Geçtiğimiz hafta iki önemli tartışma ile geçti; birincisi CHP milletvekili Kılıçdaroğlu Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Gökçek arasında Uğur Dündar hakemliğinde yapılan tartışma diğeri ise bir grup akademisyen, aydın, yazarın 1915 olayları ile ilgili özür dilemesi.
Ben daha çok ikinci konu ile ilgili bazı düşüncelerimi belirtmek istiyorum. İlk önce metne bir bakalım;
“1915’te Osmanlı Ermenileri’nin maruz kaldığı Büyük Felaket’e duyarsız kalınmasını, bunun inkâr edilmesini vicdanım kabul etmiyor. Bu adaletsizliği reddediyor, kendi payıma Ermeni kardeşlerimin duygu ve acılarını paylaşıyor, onlardan özür diliyorum.”
Özür metnine baktığımızda bir kere soykırım kelimesinin geçmediğini görüyoruz. Yani metni imzalayanların soykırımı kabul ettiği iddiası bence doğru bir yaklaşım değil. Hele insanları hain diye nitelemek acımasızlıktır diye düşünüyorum. Cümle de geçen kendi namıma kelimelerinin de önemli olduğunu düşünüyorum bu demektir ki burada devlet adına ya da başkaları adına özür dilenmiyor yani kimsenin atası, dedesi bu işin içine girmiyor.
İmza atanlar arasında Halil Berktay gibi bir tarihçi var. Berktay Neşe Düzel ile bir röportajın da o dönemde çok büyük bir kıyımın olduğunu söylüyor Ermenilere karşı ama hiçbir zaman devlet bu soykırımı tanısın demiyor. Yani bu metni imzalayanlar arasında devlet soykırımı tanısın diyenler yok. Bundan dolayı bu metnin soykırımı tanıma metni olduğunu çıkarmak bence yanlış.
Tabi bizim vatandaşlar hemen ayaklandılar. Bu vatan hainliğidir, bunlar aydınsa biz aydın değiliz tarzı tribünlere oynayan sloganlarla. Hemen bir vatansever de bu özrün geçtiği siteyi hacklemiş (yeni bir dedikodu: Hacklemenin içişleri bakanlığında bir bilgisayar tarafından gerçekleştiği). Helal olsun analar ne evlatlar doğuruyor. Kemal Kerinçsiz’e bir emriniz var mı diyen bir hâkim de suç duyurusunda bulunmuş site kapansın imzalayanlar 301’den yargılansın diye. O da haklı aslında bunların 3’ünü Taksim’de sallandıracaksın bir daha oluyor mu? Dikkat ettim bunların bazıları başörtüsüne özgürlük metnine de imza atmışlardı yani yılanın başı büyümeden kafasını ezmek lazım.
3-5 kişi bir araya gelmişler bir konuda fikir beyan etmişler kendilerini bağlar demek bu kadar zor mudur? Bir site mi ülkemizin menfaatlerini mahvedecek? Biz burada kendi kendimize ne kadar gelin-güvey olursak olalım dünyanın birçok yerinde insanlar Türkler 1915’de soykırım yaptılar diyorlar, öğreniyorlar. Mesele Tarihçileri ön plana çıkarmak bu konunun Ermeni tarafının anlattığı biçimde olmadığını dünyaya anlatmaktır. Tabi bu sokakta slogan atarak, adam vurarak, küfür ederek olmaz. Çalışmak lazım gelir. Neyse konudan sapmayalım…
Bu konuda en güzel tepkiyi Cumhurbaşkanı Gül verdi. Her türlü görüş tartışılabilmeli diyerek tavrını koydu. Cumhurbaşkanlığı makamına giderek daha fazla yakışmakta Abdullah Gül.
Blogumuzdan da duyurusunu yapmış olduğumuz konferans bu hafta sonu İstanbul Taksim’de gerçekleşti. Bende birkaç izlenimimi burada gidememiş olanlarla paylaşmak istiyorum.
İlk olarak katılımcı sayısı 150-200 kişi civarıydı. Ben bunu yadırgadım işin gerçeği daha fazla insan bekliyordum ve en az 20-30 kişininde çalışan ya da yorumcu olduğunu unutmamak lazım. Ayrıca bayan nüfusu oldukça azdı başörtülü sayısı hemen hemen hiç yoktu. Gelen birçok konuşmacının gazete ve televizyonlarda boy gösteren insanlar olduğunu düşünürsek bence gelen sayısı azdı.
Konuşmaların hemen hemen hepsi oldukça doluydu çok faydalı oldu istifade etme imkanı buldum ayrıca samimi bir ortam olması daha güzeldi.
İhsan Dağı’nın bölgesel güç tanımlaması, Bahadır Akın’ın istatislikleri, Emre Aköz’ün çıkışları en çok aklımda kalanlar. Son oturumda Ergun Babahan, Yasemin Çongar ve Gülay Göktürk’ün yorumları da başlı başına farklı bir konferans konusuydu.
Ayrıca;
• -Bir Diyarbakır’lı izleyicinin Taraf Gazetesini beğendiklerini belirtip Diyarbakır’da kahveler de bu Ahmet Altan çok iyi, hoş bir de pekekeli olsa ne güzel olucak demelerini anlatması,
• -Ergun Babahan’ın birçok iş adamının elinde Taraf Gazetesi gördüğünü ve beğenerek okuduklarını belirtip ama hiçbir şekilde Taraf’a reklam ver(e)memeleri belirtmesi,
• -Yasemin Çongar’ın Alkım grubu dışında kesinlikle başka bir para kaynağımız yok ve bir sürü ünlü iş adamlarından destek maili almamıza rağmen iş reklama gelince hiçbir şey olmuyor demesi,
• -Emre Aköz’ün kemalistlerin hepsi liberallerden nefret eder ama biz gene de Atatürk posteri (belediyenin salonunda sürekli bulunan Atatürk posterini kastederek) altında konferans yapıyoruz boşuna çalışıyoruz demesi,
• -Yine Emre Aköz’ün bir soru üzerine Türkiye’de liberal gazeteci olmadığını ve evinde kitapları arasında en küçük yerin liberalizmle alakalı kitapların olduğunu hiçbir yazarında liberalizm kitaplarını okumadığını belirtmesi,
• -Yine Güneydoğu kökenli bir izleyicinin Diyarbakır’da arıcılık üzerine konferans yapılır mevzu döner dolaşır Kürt meselesine bağlanır demesi,
• -Başka bir izleyicinin sorusunda Cuma namazlarında Türkçe vaaz veriliyor anlamayan bir sürü Türkçe bilmeyen Kürt yaşlılar olduğunu söylemesi, (bunu daha önce hiç düşünmemiştim)
Ve ayrıca liberallerin kendilerini bol bol eleştirmesi dikkatimi çeken olaylardı.
Önder Aytaç & Emre Uslu - 18.10.2008 Tam da sivilleri de çağırıp, terörle mücadele konusunda sizden farklı düşünenlerin de görüşlerini almaya başladığınızı gördüğümüz bir sırada, medya “muhtırası” ile karşılaştık. Güler yüz, tolerans, öteki tarafları da dinliyormuş gibi yapmak, meğerse hepsi sadece bir “imaj” çalışmasıymış. Hem de Taraf’ın bir manşetiyle düşebilecek kadar yapay ve iğreti duran bir maske şeklinde... Son “konuşmanızdan” sonra biz de defalarca kendimizi sorguladık. Hatta o kadar sorguladık ki; Ahmet Altan’ı telefonla arayarak 16 ekimde size hitaben yazdığı makalesi için tebrik ettik. Hatta o makaleyi alan on binlerce web sitesindeki okuyucu yorumlarındaki yüz binlerce sıradan insanların değerlendirmelerini okuduk. Ve inanın sayın paşam, sessiz bir çığlık şeklinde milyonların ‘Ahmet Altan’ın arkasında olduğunu gördük... ‘Akan kanda boğulmamak’ için hangi tarafta bulunduğumuzu/ bulunmamız gerektiğini yeniden gözden geçirdik. Hangi tarafta olduğumuzun yeniden farkına vardık: Biz bu ülkede akan kanın ‘artık yeter’ diyerek durmasını isteyenlerin tarafındayız. Çok net olarak bir kere daha açık ve seçik olarak söyleyelim; yanlış yapanın, ‘Ali kıran baş kesen’ numaralarıyla hatalarına sünger çekmeyi arzulamayanların, yaptığı eylem ve fiillerden hesap veren ve şeffaf olanların, demokratik bir hukuk sisteminin yanında olanların tarafındayız. Terör örgütüne açıkça terör örgütü diyen, ama yanlış yapan kurumları da, açıkça hata yapıyorsunuz diye uyaran, ölen gencecik bedenleri; tarafların kini, kafaların anlayışsızlığı, aymazlığı ve düşüncelerin ufuksuzluğu nedeniyle ölmemesi gerektiğini savunan bir taraftayız. Bize yerimizi yeniden kontrol edip nerede olduğumuzu sorgulatıp, doğru tarafta olduğumuzu bir kere daha yeniden değerlendirme olanağı verip, kendimizi sorgulamamızı sağladığınız için çok ama çok teşekkürler Genelkurmay Başkanı Orgeneral Sayın İlker Başbuğ... Bu gazete çıktığı günden bu yana, askerî yönetimlerin ve elbette polis devletlerinin ne kadar kötü bir yönetim sistemi olabileceğini anlatmaya çalışıyor. Beş dakikalık bir basın toplantısında, yüzünüze takındığınız ifadeyle, askerî yönetimlerde neyle karşılaşacağımızı, ete kemiğe büründürüp bize gösterdiğiniz için çok ama çok teşekkürler Orgeneral Sayın İlker Başbuğ... Savurduğunuz tehditlerle, herkesi tarafını seçmeye çağırıyorsunuz. Doğru tarafta olmayanları, akan kanın sorumlusu olarak lanse ediyorsunuz. Bunu yaparak askerî rejimlerde sizin olduğunuz tarafın mecburi istikamet olarak tek yön olan “doğru taraf”tan başka hiçbir bir tarafın/ yönün olmadığını, veciz bir şekilde bize anlattığınız için çok ama çok teşekkürler Sayın İlker Başbuğ... Sabah kızıyorsunuz akşama mahkemeler devreye giriyor ve yasaklamalar geliyor. Oysa o savıcıların görevlerinden biri ve belki de en önemlisi de, askerî yetkililerin görevlerini tam yerine getirip getirmediğini incelemek. Askerî rejimlerde bu çarpık sistemin “tak diye emir verip, şak diye uygulandığını” hem de en hızlı bir şekilde nasıl işlediğini, “bağımsız” mahkemelerin ne kadar ‘bağımlı’/ “bağımsız” olduğunu gösterebildiğiniz için çok ama çok teşekkürler İlker Başbuğ... Demokrasi adına yola çıkıp ‘demokrasi getireceğim’ diyenlerin, askerin bağırması karşısında, yanınızda ‘hazır ol’da duran komutanlardan bile daha iyi şekilde esas duruşa geçebildiğini gösterdiğiniz için çok ama çok teşekkürler Sn. Başbuğ... Yapılan bir hata varsa bunun hesabını vermek yerine, askerî rejimlerin “mutlak sorumsuzluk” prensibine dayandığını, bir kez daha görmek istemeyenlere ve hatta körlere bile gösterdiğiniz için çok ama çok teşekkürler Başbuğ... En masum bir söylem olan “hepinize teşekkür ediyorum” sözünün bile, öfkeli bir askerin ağzında nasıl da tehdide dönüştüğünü bizlere gösterdiğiniz için de çok ama çok teşekkürler... Bağırmanızla siyasetçileri korkutup arkanızda hizaya geçirebildiğinizi nasıl da gösterdiniz. Bunu yaparken de, bu ülkeye demokrasi gelecekse siyasetçinin hoş zamanlarda demokrasi nutukları çekerlerken, zor zamanlarda hazırola geçmesi ile gelmeyeceğini nasıl da gösterdiniz. Demokrasinin bir kurum ve kültür gerektirdiğini, sivil toplumum olmadığı bir ülkede en demokrat bireyi de getirseniz, askerin “hizaya geeeeeeellllllllll” komutuyla sıraya dizildiğini tatlı su demokratlarına nasıl da gösterdiniz. Bir teşekkür de umutmuş gibi gözüken ateş böceği siyasetçilerin, bir ‘sakıncalı piyade’ Uğur Mumcu kadar bile olmadığını gösterdiğiniz için. Neymiş efendim, Adnan Menderes, Turgut Özal ve kendi resmini ‘demokrasi kahramanları’ diyerek ‘posterrrr’ şeklinde kullananlara, ‘boş verrrrrr’ deme hakkını bize verdiğiniz için, çok ama çok teşekkürler... İlker Başbuğ Bey, umuyoruz ve arzuluyoruz ki, basın özgürlüğü ve demokrasiye karşı bağırarak son nefeslerinizi de tükettiğinizin farkındasınızdır. Allah korusun, –şeytan kulağına kurşun- eğer Dağlıca ya da Aktütün benzeri bir olay daha bu ülkenin herhangi bir yerinde yaşanırsa; bağırmanın/ çağırmanın/ kuvvet komutanlarını arkaya dizerek basına demeç vermenin de bir işe yaramadığını göreceksiniz. İlker Bey, eğer Dağlıca ya da Aktütün benzeri bir olay bu ülkenin herhangi bir yerinde yaşanırsa; çok ama çok acı olan ve ‘fevkaladenin fevkinde’ endişeye neden olacak ve sonuçlar doğurabilecek bu olayın ne demiş olduğunu, ‘sessiz çığlıkları’ ile şehit olan oğullarına sarılan eli öpülesi anaların hıçkırıklarında işte o zaman, bir kez daha, çok ama çok çok çok acı bir şekilde, görmüş/ duymuş/ kokmuş/ tatmış/ hissetmiş olacaksınız. İnşallah, Tanrı sizi korusun ve yüceltsin ki, o gün hiç ama hiç gelmesin. Ama eğer gelirse ne yapacaksınız?.. Ya da olumlayarak söyleyelim, gelmemesi için neler yapacaksınız?..
Ülkemizde her gün yeni olaylarla karşılaşıyoruz bunların bazıları üzücü bazıları sevindirici. Ama kimi olaylar zahiren kötü olsa da iyi sonuçlar doğurabiliyor. Bunun en bariz örneği en son gerçekleşen Aktütün baskını oldu.
Aktütün baskınının görünüşüne bakarsak eğer 17 tane şehit vermişiz daha fazla gazimiz var. Bu haberlerin hepsi yüreğimizi yaktı, bizleri yasa boğdu. Ama bu baskının nasıl olduğuna ne zaman olduğuna sakin bir kafayla bakabilirsek eğer görebileceklerimiz hayırlara vesile olacak şeyler.
Bir kere bu saldırı ile birlikte askeriyenin kendi üstüne düşen görevlerini yeterince yerine getirmediği anlaşıldı. Karakolun konumu, istihbarat konusunda yapılan ihmaller ya da hava kuvvetleri komutanın baskın sırasındaki ve baskından sonraki hali bu konunun bariz örnekleri. Bu konuda medya da neredeyse bir mutabakat var ve bu konu tartışılmakta. Aslında benzer ihmaller Dağlıca baskınında da vardı ama bu kadar öne çıkmamıştı çünkü o ilkti Aktütün ikinci oldu. Yani artık mızrak çuvala sığmaz oldu.
Şimdi olayın olumlu ne gibi sonuçlar doğurabileceğine bakarsak eğer askeriyeyi Türkiye’de tartışmak kolay değildir. Yanlışta anlaşılan bir konu var askeriyenin tartışılması askeriyeyi her zaman yıpratacak diye bir kaide yoktur sürekli olarak aynı meslekte bulunan insanlarda belli bir müddetten sonra mesleki körlük ortaya çıkar yani olaylara farklı açıdan bakma veya farklı çözümler bulma yetisini kaybeder. Askeriye eğer gelen eleştirileri bunlar bizi yıpratmak istiyor yerine sağlıklı bir gözle değerlendirebilirse çok ders çıkaracakları açık. Daha korunaklı karakollar, mesleği asker olan insanların bu tarz görevlerde bulunmaları gibi…
Bu üzücü olayın ikinci bir olumlu olabilecek sonucu ise bundan Türkiye’de ordunun konumunun daha kolay eleştirilebilmesidir. Yani artık ordunun yerli yersiz siyasi açıklamaları ya da harcamaları daha kolay gündeme gelecektir. Ordunun Milli Savunma Bakanlığına bağlanmasını ya da harcamalarının sivillerin kontrolü altına alınması tartışması vatan hainliği ya da vatanperverlik noktasından daha sağlıklı bir tartışma alanına girecektir. Hoş ben yine de tartışmaların bundan önce ki benzer noktalarda kalacağını düşünüyorum nasıl Dağlıca unutulduysa Aktütün’de unutulacaktır ama yine de birilerinin hatırlayacağını ve hatırlatacağını düşünüyorum.
Şimdi bir de bu saldırının zamanlamasına bakalım ve Dağlıca baskını ile ilgili benzerliklerini düşünelim. Aktütün saldırısı Balıkesir’de yaşanan üzücü olayların üzerine geldi. Dağlıca’da tam Dtp binalarının taşlandığı bir zamanda olmuştu. Şimdi her şehide 5 Dtp’li diyenler var o zaman da benzer şeyler vardı. İki baskında seçim arifesi olması tesadüf sayılamaz bence. Dağlıca baskınından sonra K.Irak’a girelim diyenlerin yine aynı şeyleri söylemesi trajikomik…
Sonuç olarak ülkemizde Bülent Ersoy gibi “Oğlum olsa askere göndermem” diyenler artıyor, askerliği gereksiz olarak görenler artıyor. Asıl üzerinde düşünülmesi gereken konu bu. Her Türk asker doğardan nasıl bu konuma geldik. Bence normalleşmeye başlıyoruz, sivilleşiyoruz…
Son olarak Ertuğrul Sağlam bildiğiniz üzere istifa etti ve herkes bu istifayı alkışladı. Konumuzla ilgisi bunun ne diyebilirsiniz ama bazen gitmek kalmaktan daha iyidir. Hem kurumunuzu daha fazla yıpratmamak adına hem de kendinize daha fazla sıkıntıya sokmamak adına istifa etmek en doğru adım olabilir eğer şimdi bir kelle verilmezse ileride daha çok başlar verilebilir. Anlayan anladı…
M. Akif Memmi
Gazetelerimiz yine çok önemli bir haberi kaçırdılar bu haber hatta geçen sefer yakaladığım irticai faaliyetlerden bile önemli. Efendim bizim üniversite öğrencilerimiz çoktan beri Amerika’nın emperyalist sömürgeci emelleri çerçevesinde ismi Work and Travel olan ama içeriği zeka küpü geleceğimiz olan gençlerimizi çok ucuz fiyatlara çalıştırmak ve ondan sonra da kazandıkları 3-5 kuruşu yine Amerika içerisinde harcamalarını sağlamak olan bir programa katılmaktalar. Her ne kadar bu program benim midemi bulandırsa da daha da kötüsü meydana gelmiş. Artık Amerika öğrencilerimizi sömürmekle kalmayıp dinlerini de değiştirmeye uğraşıyorlar. Bakınız YMCA (Youth Men’s Christian Association ) bunlar Türk öğrencileri hem yanlarında çalıştırıyorlar ucuza hem de kiliseye davet edip akıllarını çelmeye çalışıyorlarmış. Bu örgütün amacı da Hıristiyanlık düşüncelerini hayata uyarlamakmış. Durum vahim anlayacağınız…
***
Evet, aşağı yukarı 2 haftadır Amerika’da farklı bir tecrübe yaşıyoruz. Bunun ışığında birkaç değerlendirmemi paylaşacağım. Tabi bu değerlendirmelerim daha çok kaldığım yerle ilgili olacağından ve burada ki izlenimlerimden oluşacağından bütün Amerika’ya genellemek doğru olmayabilir.
İlk olarak yurtdışına çıkınca insanın kendi ülkesine bakış açısı nasıl oluyor ve neler değişiyor konusuna değineceğim. Benim gibi günde 10-15 köşe yazısı takip eden 3-5 bloğa bakmadan uyumayan biri için kendi ülkemden çok uzağa gitmek oldukça ilginç oldu. Artık sadece güncel yazılardan ziyade daha geniş perspektifli yazıları okumaya çalışıyorum. Bunun bir sebebi burada sabah olunca Türkiye’de akşam olması da olabilir çünkü buradan önemli diye baktığınız bir haber Türkiye’de çoktan gündemden düşmüş oluyor. Bir de insan daha çok bizim ülkemizin neyi eksik ki buralardan geri kalmış diye düşünüyor insan bunun nedenini daha çok güncel olaylara değil devamlılığı olan olaylara, kurumlara bakarak çıkarılabilineceğini düşünüyorum. Bu sebeplerden dolayı güncelden uzaklaştım ister istemez. Bir de tabi buradan ne alınıp Türkiye’de satılır ya da Türkiye’den ne getirilir düşüncesi var ki o yazımın konusu değil…
Tanıştığım Amerikalılara genelde şu soruları sordum; Türkiye hakkında ne duydunuz? ne biliyorsunuz? Gelecek seçimler de Obama’yı mı? Yoksa Mc Cain’i mi? destekleyecekleri konusu ve Irak, İran hakkında ne düşündükleri. Genelde Türkiye bilgileri çok zayıf en fazla 2-3 kelime Müslüman, İstanbul gibi…
İkinci soruma aldığım cevap ise biraz beni şaşırttı. Kaldığım yerde genelde Hıristiyan muhafazakârlar var. Şuana kadar konuştuklarımın biri dışında hepsi Obama’yı destekliyor. Obama’nın Demokrat aday olduğunu ve daha liberal olduğunu hatırlatayım. Muhafazakârların Obama’yı oldukça şiddetli bir şekilde desteklemesi bana garip geldi. Mc Cain’i destekleyen sadece bir kişi ile karşılaştım ama tabi bu amca görmüş geçirmiş 70 yaşında biriydi. Obama’nın siyahları aşırı sevdiğini bunun beyazlar için tehlike olabileceğini, tecrübesiz olduğunu, vergileri artırıp fakirlere para dağıtacağını bunun yüzünden artık para kazanmanın zorlaşacağını hatta bizlerin bile bir daha Amerika’ya gelmeyeceğini söyledi. Ayrıca Bush yönetimini beğendiğini onun teröristlerden Amerika’yı kurtardığını ve tarihin onun hakkını vereceğini söyledi. Hatta eğer Obama seçilirse Amerika’nın büyük bir hastalığa yakalanacağını da ekledi.
Obama’yı destekleyenler daha ziyade onun siyah olmasından ve fakirlerle birlikte çalışmasından babasının Bush gibi zengin olmamasından bahsettiler. Ayrıca kürtaj konusunda Obama’nın liberal tutumu da gençleri etkiliyor gibi. Türkiye’de ki başörtüsü tartışması burada ki kürtaj tartışması gibi.
Amerika’daki gündem şimdilik böyle şimdi de birazcık Türkiye gündemine bakalım;
İkinci büyük gözaltı furyası dün yaşandı. Birincisinde olduğu gibi yine dokunulmaz denen bazı önemli insanlar gözaltına alındı. Hukuk çok önemli bir köprüden geçiyor. 367, başörtüsü kararı, Ergenekon ve kapatma davası buna tabi F. Gülen Hoca ile ilgili kararı eklemek mümkün. Bütün bunlardan sonra çıkan sonuçlar kimseyi memnun etmeyecek sonuçlar oldu ve muhtemelen olacak. Acilen hukukun önemini kavramamız lazım hukuk demokrasi herkese lazım olan şeylerdir. Bugün güçsüz olanlar yarın güçlü olup aynı kanunlara göre sana haksızlıklar yapabilirler. Hukuk haksızlıkları önleme kurumudur. Mahkemelerin her verdiği karar doğru olacak veya hakkı gözetecek diye bir şey yok. Bugün mahkemeler darbe planladıkları için birilerini cezalandırabilir bu doğru bir karar olur ama bu karar başka bir mahkemenin bir partiyi kapatmasını meşrulaştırmaz ya da birilerini hakkı gözeterek beraat ettiren mahkeme başkalarını mahkûm ederse bu doğru olacak diye bir şey yoktur.
Bu arada Ufuk Uras ve DTP’li milletvekillerini tebrik ediyorum. Sanıyorum bu hafta darbe girişimcilerinin hesabını sormak için meclise önerge verecekler. Bu geçtiğimiz hafta ki darbelere karşı yürüyüşten sonra ikinci bir milat olucak.
Benim şuana kadar anladığım en önemli şey Amerika’ya gelince ne kadar önemsiz şeylerle uğraştığımız oldu ülkemizde. Buradakilere biraz kendi ülkemizin siyasi durumundan bahsedince ağızları açık pek fazla bir şey anlayamadan dinliyorlar. Güzel günler görürüz inşallah…
M. Akif
Anayasa Mahkemesi 367 kararından sonra pekte sürpriz olmayan bir karar daha aldı başörtüsü düzenlemesi hakkında. Kararda anayasanın 2. maddesine gönderme var yani üniversitelere başörtülülerin girmesini değişmesi teklif dahi edilemez laiklik ilkesine aykırı buldu. Yani;
''Devlet organları ve idari makamları, bütün işlemlerinde ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır''
Ve
''Kanunda açıkça yazılı olmayan herhangi bir sebeple kimse yüksek öğrenim hakkını kullanmaktan mahrum edilemez. Bu hakkın kullanımının sınırları kanunla belirlenir”
Bu eklemeleri laiklik ilkesine aykırı buldu Anayasa Mahkemesi. Bu karardan Ak Parti’nin de kapatılacağını çıkartsak yanlış bir çıkarımda bulunmuş olmayız. Anayasa Mahkemesi A. Gül’ün selefinin yaptığı göreve soyunduğunu söyleyebiliriz. Ancak mahkeme gibi bir organın muhalefet görevine soyunması kabul edilemez. Bu insanların yargıya olan güvenini yok eder. Bu karara birkaç açıdan yaklaşırsak eğer;
Bu kararı eğer kapatma davası ile birlikte değerlendirirsek Ak Parti geleneği yine mağdur durumda olacaktır ve yine oylarını artırıp geri dönecektir. Ak Parti arkasında ki özgürlükçü kitleyi arttırarak yoluna devam edecektir. İnşallah Ak Parti demokrasinin daha fazla takipçisi olacaktır.
Ama madalyonun diğer yüzüne bakarsak bu karar Ak Partinin şuana kadar yaptığı hataları kapatacaktır. Özellikle ekonominin gidişatı daha da kötü olacaktır. Bunda Ak Parti’nin hataları büyükken fatura Anayasa Mahkemesine çıkacaktır. Ne demiştik zamanında içimizde gizli Ak Partililer var.
İki gündür sabırla beklemekteyim her sabah erkenden Hürriyet Gazetesini alıp büyük bir umutla önce manşetine sonra da acaba deyip iç sayfalara bakıyorum ama nafile demek ki laik demokratik Türkiye’mizin yılmaz savunucusu Hürriyet ya yeteri kadar iyi çalışmıyor ya da bir satılmışlık söz konusu.
Artık daha fazla bekleyemeyeceğim. Her Atatürkçü laik Türk vatandaşı olarak asli vazifemi yerine getirerek bu olayı ben kamuoyuna açıklayacağım.
Efendim Pazar günü bir kamu kuruluşunun açılışına davetliydim. Pek görüşlerimiz birbirini tutmasa da bu arkadaşımın davetini kıramadım zaten son yurt dışından kapatma davası aksine gelen görüşler canımı sıkmış biraz hava alırım diye düşünmüştüm. Hem zaten ulu önder İstikbal göklerdedir dememiş miydi? Bu kurumumuz gurur verici teknolojik altyapıya sahip genç cumhuriyetin çağdaş kurumlarından biriydi.
İşte ben bu düşüncelerle kahvaltı ve öğle yemeği şeklinde olacak açılışa giderken olaylar hiçte tahmin ettiğim gibi gerçekleşmedi.
İlk girişte zaten belliydi bir gariplik olduğu etrafta gereğinden fazla kapalı kadın vardı. İlk gördüğümde herhalde temizlikçilerdir diye düşünmüştüm ama bunlar ciddi ciddi açık büfede tabaklarını dolduruyorlardı. O an tam ya burası kamusal alan değil mi diye arkadaşıma soracakken o da ortalıktan kayboldu. Bir yandan da karnım oldukça açtı mecburi sıraya girdim. Önümdekiler tabaklarını hamur işleriyle doldurmaktaydılar. Bunlar zaten fazla et yiyemedikleri için böyleler diye söylemişti bir arkadaşım demek ki hakikaten öyleymiş.
Neyse biran önce bir şeyler yiyeyim üzerine hafif bir şeyler içeyim ayrılırım diye düşündüm. Bir yandan da gözlerim kameramanları arıyordu. Hürriyet, Cumhuriyet ya da Vatan bu haberi pas geçmezdi herhalde.
Tam karnımı doyurdum içecek hafif bir şeyler ararken Cumhuriyetimizin en önemli çağdaşlık göstergesi olan alkollü içeceklerin yer almadığını gördüm masalarda aslında biran garsonlara sormak geldi aklıma ama biraz da korkmuştum. Bu kadar dincinin arasında yani düpedüz mahalle baskısına uğramıştım biran ağlamaklı oldum ama sonra Gazi’nin gençliğe hitabesi aklıma geldi ve pes etmemeye karar verdim ve olayların nereye varacağını izlemeye devam ettim.
Biraz telefonumdan 10. yıl marşını dinledim bu bana biraz moral oldu. Tabi dinlerken kimseye çaktırmadım telefonla konuşur gibi yapmıştım.
Birden ortamda haremlik selamlık bir biçimde oturan erkekler hareketlendi.
İnanamıyordum…
Yemekten sonra göbeklerini kaşıya kaşıya çimlerde oturanlar şimdi üzerlerindekileri çıkarıp top oynamaya başlamışlardı. Kıllı ayı benzetmesinin ne kadar doğru olduğunu düşündüm biraz biraz keyiflenmiştim.
Ama asıl şok olacağım olay henüz gerçekleşmemişti. Tesisin açılışı için kesilen kurdele dualar eşliğinde kesilmişti. Biran kamusal alanda bu kadarı fazla diye bağıracaktım ki yine o mahalle baskısını yaşadım bana bir kadeh içki içme özgürlüğü vermeyen zihniyet şimdi de laikliği zedeleyen uygulamalarına karşı çıkmamı engelliyordu.
Ben artık biran önce gitmeyi beklerken yeni bir şey keşfetmiştim. Evrak arşiv odası tabelası olan bir odaya gereğinden fazla giriş çıkış oluyordu meğersem orayı da lavaboyu kullanmaya gittiğimde fark ettim ki mescit haline getirmişler. Bu kadarı fazlaydı biran önce bu ortamdan ayrılmalıydım. Arkadaşımı zor zahmet bulduktan sonra kendimi iyi hissetmediğimi bahane ederek gitmeye razı ettim.
A ke penin kapatılmasının ne kadar önemli olduğunu iyice kavramıştım. Bu parti mi tarikat mı ne olduğu belirsiz şey bir gün bütün açılışları dualar ile bütün evrak müdürlüklerini mescide çevirebilirdi. Hiç bu kadar yakından mahalle baskısı hissetmemiştim. Bunu biran evvel uzaktan tanıdığım olan anayasa mahkemesi üyesine yetiştirmeliydim. Kapatma davası için bir sebep daha çıkmıştı hatta tanık olarak beni dinleyebilirlerdi.
Bu olayların hangi kurumda olduğunu fotoğrafları ile birlikte hürriyet gazetesine ya da Tuncay Özkan'ın bizkaçparayız.com pardon bizkaçkişiyiz.com platformuna söyleyebilirim. Tabi uygun bir fiyat karşılığında Laik çağdaş Türkiye’yi korumak kolay değil. Yaşadığım mahalle baskısına mahsuben yanlış anlaşılmasın.
M. Akif
Liberalizm-I yazımın ardından gelen yorumlar yazının en başında belirttiğim gibi Liberalizm’in bilinmemesinden kaynaklanmakta. Liberalizm ABD’nin resmi ideolojisi değildir aynı bugün ABD’nin Irak’a götürdüğünün demokrasi olmadığı gibi. Ama nedense her sakallıya dede deme alışkanlığımız devam ediyor. Liberalizmle ilgili 2. Yazı olan bu yazı da daha çok piyasa ekonomisi ya da serbest piyasadan bahsedeceğim*.
Öncelikle geçen günlerde gördüğüm bir haberi paylaşayım sizlerle;
“Turkcell’in düzenlediği İşTcell Liderler Konferansı için Türkiye’ye gelen General Electric’in efsane CEO’su Jack Welch’in iş dünyası temsilcileriyle yaptığı toplantıya, İshak Alaton’la yaptığı Adam Smith-Karl Marx tartışması damgasını vurdu. Welch’in bir saate yakın konuştuğu toplantının sorular bölümünde Alarko Holding Yönetim Kurulu Başkanı İsak Alaton’un önceden kaydedilmiş sorusu ekranda gösterildi. Alaton, sorusunda petrol fiyatlarının 112 dolarlı rakamlara ulaştığı, petrol üreticisi ülkelere yılda 1.5 trilyon dolar kaynak gittiği ve artan enerji fiyatları nedeniyle gıda fiyatlarının da anormal yükseliş kaydettiğine dikkat çekerek “Bu durum binlerce insanın açlık ve yoksulluk çekmesine ve hatta ölümüne yol açıyor. Serbest piyasa ekonomisi artık işlevini yerine getiremiyor mu? Adam Smith öldü sanırım. Çözüm için insanlığın Karl Marx’ı yeniden keşfetmesi mi gerekiyor. Bunu burada birlikte yapabilir miyiz” sorusunu dile getirdi.
BÜYÜK ALKIŞ • Alaton’un sorusu salonda bulunanlardan yoğun alkış alınca Welch “Sanırım salondakiler sorunun içeriğine değil de akıllıca ve komik olmasına alkış tuttu. Yoksa burada bulunan hiç kimsenin serbest piyasa ekonomisine inançsızlığı olduğunu sanmıyorum” yanıtını verdi. Welch “Kapitalizm eksikliklerine rağmen, mevcut sorunlara ve ihtiyaçlara yine de en iyi cevap veren sistem. Mükemmel çalışmasa da çağın ihtiyaçlarına en iyi çözüm yolları sunuyor. Mutlaka alternatif enerji kaynakları bulunmalı. Yenilebilir enerji kaynaklarının geliştirilmeli ve nükleer enerji konusunda da adımlar atılmalı. Günümüzde herkesin her konuda farklı fikirleri var. Bu da serbest piyasa ekonomisinin kötü yanı denebilir. Yoksa Karl Marx’ı mevcut sorunlara bir çözüm yolu olarak görmenin saçma olduğunu düşünüyorum” dedi.”
Türkiye’nin sayılı iş adamlarından İshak Alaton’un sorusu ya onun serbest piyasayı hiç bilmediği ya da ahbap-çavuş ilişkisi içerisinde zengin olduğu için şuana kadar serbest piyasa ekonomisinden fayda görmediği olabilir. Aynı şekilde diğer iş adamlarının alkışlaması da olayın vehametini gösteriyor. Welch tabi Türkiye’de dönen numaralardan devletin belli kişileri zengin etmesinden habersiz olduğu için soruyu anlayamamış.
Serbest piyasa ekonomisi arz ve talebin birlikte olduğu, tüketicinin egemen olduğu sistemdir. Serbest piyasanın temelleri;
— Özel mülkiyet
— Tercih ve girişim özgürlüğü
—Kişisel çıkarlar “görünmez el”
—Rekabet
—Sınırlı devlet
—Serbest ticaret
Kısaca değinecek olursak sırayla özel mülkiyet; her şeyin başıdır. Size ait olan bir şeyin tasarrufu size aittir. İstersen satarsınız ister saklarsınız. Tercih ve girişim özgürlüğü; Tüketiciler için tercih özgürlüğü yani birçok seçenekten seçim yapmak. Girişim özgürlüğü ise üreticiler için yatırımlarının önünde engel olmaması. Fiyatları arz ve talep belirler. Eğer böyle olmazsa kara borsa olur. Kişisel çıkarlar; İlk kulağınıza geldiğinde kişisel çıkarlar hoş gelmese de kişisel çıkarlar olmadan olmaz. Kasap kişisel çıkarları olduğu için para kazanması gerektiği için size et satar sizi sevdiği için veya faydalı olduğu için değil. Kasap kişisel çıkarını ne kadar çok düşünürse yani ne kadar çok para kazanmak isterse bizler o kadar daha ucuz et yeriz ya da daha lezzetli et yeriz çünkü kasap ya daha ucuza satıp sürümden kazanacaktır ya da daha kaliteli et getirecektir daha çok satmak için. Aynı şey diğer ticaret erbabı için de geçerli. Rekabet koşulu çok önemlidir. Rekabet olmaksızın piyasa sistemi yaşayamaz. Bu yüzden serbest piyasa ekonomisine serbest rekabet sistemi de denir. Rekabet herkesin en iyi becerdiği işi yapmasını ve her üretim faktörünün en çok gerekli olduğu yerde kullanılmasını, yani en etkin kaynak tahsisini sağlayarak ilerleme ve gelişmenin yolunu açar. Herhangi bir kimse veya işletmenin, belirli bir alanda bütün gücü ele geçirerek diğer insanların özgürlüğünü kısıtlamasını önler[i]. Yani Doğan grubu bir tekeldir medya da bunun liberalizmle ya da kapitalizmle alakası yoktur. Sınırlı devlet; Devletin olmayacağı bir sistemi günümüzde düşünmek zor böyle bir örnek yok. Ama bu devletin sınırlarının yetkilerinin sınırlı olmamasını gerektirmez. Devletin görevi bir önceki yazımda da belirttiğim gibi milli savunma, adalet, iç güvenlik gibi piyasanın üretemeyeceği şeyler olmalıdır. Serbest ticaret; ticaretin serbest bir biçimde yani vergilerden muaf gümrük vergilerinin olmadığı bir şekilde devam etmesini ister. Bildiğiniz üzere gümrükler yolsuzluklarla anılmaktadır ve genelde bu tarz yerlerde rüşvet ve rant sürekli olarak devam eder. Serbest ticaret ve Korumacılık birbirinin zıt anlamlısıdır.
Bugün serbest piyasa koşullarına uyulmaması ve korumacı politikalar izlenilmesi büyük problemlere yol açmaktadır. “Tarımda kendini koruyan ve içe kapalı bir politika izleyen AB; artık kimi uzmanlarca dünya tarımındaki bu son krizin nedenlerinden biri olarak da sayılmaktadır[ii].” Bu gibi korumacı politikalar kaynakların israf edilmesine yol açmaktadır.
Karma ekonomi denen yani bazı üreticilerin kamu elinde bazılarının özel mülkiyette olması piyasa gerçeğini değiştirmez. Bizde en fazla ihmal edilen husus sanki kamu kuruluşlarının para kaynağının vergiler olmadığını düşünmektir. Kamu kuruluşları zarar ederse eğer bunu kapatmak için vergi olarak geri döneceklerdir. Vergilerin kimin üzerinde kalacağını ve üretim ve tüketimi nasıl etkileyeceğini, vergi toplayan hükümet değil, pazarın işleyişi belirleyecektir. Sonuçta, kamu işletmelerinin nasıl çalışacağını da hükümet değil, piyasa belirleyecektir[iii].
Bu yazıda serbest piyasa ekonomisini inceledik. Bir sonra ki yazıda Türkiye ve serbest piyasa ekonomisi ve liberalizmi incelemeyi düşünüyorum. Bu yazı ve gelecek yazı da özellikle ekonomi ile ilgilenen arkadaşların katkılarıyla daha faydalı hale geleceğini düşünüyorum.
*Bu yazı da büyük ölçüde LDT’nin düzenlediği Hürriyet Mektebinde alınan notlardan faydalanılmıştır.
Başkaları ülkemiz üzerine bir şey söylediği zaman kızıyoruz. Tepki gösteriyoruz. Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesinin hedeflerinden birisi de yerli-yabancı ayırmadan susturmaktı.
Siz bir Batılı olarak Türkiye'yi yakından izleseniz ne düşünürsünüz? Son 50 yılında 3 askeri darbeyle yüz yüze gelmiş, bir postmodern darbe yaşamış ülkemizde, bu gelenek bir türlü sona ermiyor. Darbe öykülerinin ardı arkası kesilmiyor.
Unutmayalım! Nokta dergisi bir askeri darbe belgesi iddiası içeren "günlükler" i yayımladığı için askeri savcılık emriyle basıldı ve susturuldu. Unutmayalım! Bu ülkedeki emekli generallerden birisi "ortalığı karıştırmak amacıyla oraya buraya bombalar attığını" göğsünü gere gere anlatmaktan çekinmedi. Unutmayalım! Şemdinli sanıkları serbest bırakıldı...
Tabii askeri darbeler bir günde hazırlanmıyor. Onun için toplumun psikolojik olarak hazırlanması, seçilmiş kurumların bu ülkeyi yönetemeyeceği inancının halk içinde kabul edilir hale getirilmesi gerekiyor.
***
Yaşı elverenler 12 Eylül 1980 askeri darbesi öncesi günleri bir hatırlasınlar. Sağ ve sol gruplar köşe başlarını tutmuşlar insan avı yapıyorlardı. Önce sağcıların solcuları öldürmesiyle başlayan süreç, solcuların onlara karşılık vermesiyle devam etti ve daha sonra cinayetler ülkenin gazetecisine, sendikacısına, milletvekiline, eski başbakanına yöneldi. "Siviller yönetemiyorlar" fikri toplum içinde yaygınlık kazandı.
12 Eylül darbesinin ertesi günü eylemler kesildi. Darbeciler hedeflerine ulaşmışlardı.
****
Darbecilerin yöntemleri belli. Kargaşalık yaratmak amacıyla çarpıcı suikastlar düzenlemek, büyük patlamalarla çok sayıda insanı öldürmek, toplum içindeki farklı grupları çatıştırmak.
Bu kez de aynı yolu izledikleri bir gerçek. Ancak bu kez hesaplamadıkları bir darbe aldıklarını söyleyebiliriz. Tabii henüz hesaplaşmanın bittiği söylenemez. Perde arkasında kimlerin olduğunu bilmiyoruz.
Bu nedenle "tehdit" ortadan kalkmış değildir. Burada belki de geçmişten farklı olarak darbecilerin aleyhine bazı olgulardan söz edebiliriz.
12 Eylül askeri darbesi, büyük toplumsal grupların devreye sokulmasıyla gerçekleştirildi. Kahramanmaraş'ta Aleviler kitle olarak hedef alındı. Sağ ve sol gruplar ciddi bir çatışma ortamı içine sokuldu. Polis bile bu kamplaşmaya göre bölündü.
Şimdi böyle bir durum söz konusu değil. Sağ sol çatışması yer yer gerçekleşse bile yaygın değil. Alevi-Sünni gerginliği giderek azalıyor. Türkiye'de askeri darbenin uluslararası arenada ciddi bir desteği olduğunu da söyleyemeyiz.
Bütün bu verileri üst üste koyduğumuz zaman darbecilerin işi eskisine göre çok zor. Bu nedenle asıl hedeflerine ulaşacak gücü gösteremiyorlar.
***
Üzerinde düşünmemiz gereken nokta, ülkemizdeki darbe ruh halinin bir türlü sona ermemesi. Neden Türkiye sürekli darbeci çete üreten bir ülke özelliğini korumaya devam ediyor?
Türkiye, sürekli darbeyle yüz yüze gelen bir Pakistan değil, ama artık darbe sorununu geride bırakabilmiş bir Yunanistan da değil. Türkiye, darbeyle köküne kadar hesaplaşamamış bir ülke.
Türkiye'de darbeciler meşruiyetlerini koruyorlar. 12 Eylül darbecilerini yargılayacak bir hukuk sistemi bile gerçekleştirilemedi. Hâlâ bir darbe anayasasıyla yönetiliyoruz. Hâlâ toplumun bir kesiminde iktidarların demokratik yollarla değiştirilmesine ciddi bir inançsızlık varlığını koruyor.
Ortada bir kurumsal yapı söz konusu olduğu gibi bir de zihniyet sorunu var. Evet, Türkiye Gladio'sunu temizlemedi, temizleyecek bir hesaplaşma yaşamadı. Ama sorun yalnızca bu değil.
"Demokratik meşruiyet", sorunların toplumun iradesine başvurarak çözülmesi konusunda yeterince olgunlaştığımız da söylenemez. "Gelsinler bizi kurtarsınlar" anlayışı azalmış olsa bile kökten yok olmadı. Gücü elinden kaçıran, meşru zemini hemen terk edecek bir anlayış içine giriveriyor...
***
Kırılgan bir demokrasi köprüsünden geçiyoruz. Sallana sallana, korka korka... Bakalım karşı kıyıya sağ selamet ulaşacak mıyız?
Bugün dünden daha mümkün görünüyor...
İktidar kanadı şimdiden motivasyon peşinde: - Diyarbakır’ı isterim, Batman’ı isterim, İzmir’i, Çankaya’yı isterim. Yani “Şişli hariç” her yeri istiyor. Peki ana muhalefet? Yok mu onun istediği bir yer? Mesela “İstanbul’u isterim, Ankara’yı isterim” falan diyemez mi? İstemek de mi yasak? Yağmasa bile biraz gürler insan. Sosyal Demokratlara bakın. Tam bir ölü toprağı. * Cumhurbaşkanlığı seçiminde sembolik de olsa bir aday gösteremediler. Mesela Kanadoğlu, anlamlı bir aday olabilirdi. Şimdi anayasa tartışmaları var, değil mi? Göstermelik de olsa bir taslak hazırlayamadılar. Türban meselesi konuşuluyor, değil mi? Hiçbir alternatif sunamadılar. Sadece şikayet ediyorlar. Bir de mahkemeye gitmeyi öğrenmişler. Sosyal Demokratlık böyle bir meşgale mi? Günlük hayatın neresinde kaldı bunlar? Kaç yıl gerisindeler? * Bilimde, teknolojide yoklar. Ekonomide hiç yoklar. Enerji, tarım, sağlık ve eğitimden ne haber? Sanata ve sanatçıya zaten yabancılar. Futbol Federasyonunda kıyametler kopuyor ama bunlar hiçbir fikir söylemiyorlar. Peki, ne iş yaparlar? Siyaset, sadece konforlu bir hayat biçimi’nden mi ibarettir? Anlamak mümkün değil. * Gözüküyor ki bundan sonra seçimler, iktidarı tâyin etmek için değil, ana muhalefeti tespit etmek için yapılacak. Ve anlaşılıyor ki siyasi yelpaze, yeniden dizayn edilecek.
(bu yazı derindusunce.org sitesinden sayın Bülent Keskin'in yazısıdır)
- Hocam ya, nedir bu Türkiye’nin hali? Sen gündemle biraz ilgileniyorsun gördüğüm kadarıyla, anlatsana bi, bu gidiş nedir, ne olacak?
- Ne olacağını ben nerden bileyim koçum, takdir neyse o olur.
- Ya tamam eyvallah da, biz de bişeyler görebiliriz herhalde di mi? Allah akıl fikir vermiş.
- E tabi.
- Mesela Cumhuriyet mitingleri falan yapıldı. Bir sürü insan Cumhuriyet ve kazanımlar elden gidiyor diye bağırıyor, bi taraftan Fazıl Say “onlar %70 biz %30, karanlık güçler cumhuriyeti ele geçiriyor, hayallerim yok oldu, bi kızım var onu da alır giderim” diyor. Ne oluyor gerçekten? Cumhuriyet tehlikede mi?
- Yok be aslanım Cumhuriyet’in tehlikede falan olduğu yok. Hatta kurulduğundan beri en iyi zamanını yaşıyor. İşte enflasyon problemi aşıldı, PKK problemi ortadan kalkıyor, insanların gelir seviyesi yükseliyor. Dünyanın dört bir tarafına Türk okulları açılıyor yani Türkiye geleceğe yatırım yapıyor. Böyle giderse kronik hastalıklarımızın hepsinden birer birer kurtulacak gibiyiz.
- E Fazıl Say niye öyle diyor o zaman? Mitinglerdeki milyonların derdi ne?
- O konu karışık biraz. Bu iyiye gidişten rahatsız olanlar da var elbet. Kimileri kendince haklı, yanlış bilginin mağduru, kimileri menfaatlerini korumak için veya çarıklıları sevmediği için iyi göstergelerden kötümser sonuçlar çıkarıyor.
- Cumhuriyet elden gidiyor diye feryat edenler arasında cahilliğinden mütevellit haklı olanlar da var, menfaatleri öyle gerektirdiği için düşmanlık yapanlar da var diyorsun yani.
- Aynen.
…
- Peki haklı olanlar kimler? Neden haklılar?
- Haklı olanlar beyinleri yıkanmış olan kesim. Bunlar küçüklüğünden beri bir şeriat tehlikesiyle korkutulmuş. “Şeriat gelirse özgürlüğünüz elden gidecek, farklılığınıza tahammül edilmeyecek, baskı altında yaşayacaksınız, mesela kızların zorla başı kapatılacak, erkeklere zorla namaz kıldırılacak” falan denmiş. Bunlar da haklı olarak böyle bir şeyi istemiyorlar. Dindar insanların ekonomide ve siyasette güçlenmeleri, halkın büyük bir çoğunluğunun oyunu toplamaları onları korkutuyor. “Sonumuz fena, kollarımızı kesecek bunlar” diye titriyorlar.
- Haha, niye kolları kesilsin ki, hırsız mı bunlar?
- Değil elbet ama kol kesen bir rejime doğru yol aldığımızı düşünüp korku duyuyorlar.
- Var mı peki öyle birşey? Bu gidişin sonu şeriat rejimi mi?
- Elbette değil. Aksine bu gidişin yönü demokrasiye doğru. İşin komik tarafı “şeriat rejimi” diye bir şey de yok. O sadece bir heyüla gibi insanları korkutmak için kullanılıyor.
- Nasıl yani şeriat dediğin şey İslam devletlerinin rejimi değil mi?
- Değil.
- E nerden çıkmış o zaman bu şeriat?
- Şeriat “haklar” veya “hukuk” demek. İlk defa 31 Mart vakasında ordudan atılan subaylar “şeriat isteriz” diye bağıra çağıra yürüyüş yapmışlar. Yani “bizi haksızca ordudan attınız, hakkımızı isteriz” demek istemişler. Zamanın İttihat ve Terakki taraftarları bunu eski düzeni istemek, meşrutiyetten geri dönüş, kısaca gericilik olarak yansıtmış. O günlerde şeriat eski düzeni sembolize eden bir kelime olmuş. Şimdiyse kol bacak kesen, insanlara baskı kuran İslam rejimi anlamında bir kısım medyanın temcit pilavı olmuş.
- Kelimelere takılmayalım. İslam’ın bir rejimi var sonuçta, onu kastediyorlar.
- Yok.
- Nasıl yok?
- Baya yok işte. İslamın bi devlet rejimi falan yok. İslam her konuda ahlaki temelleri vaz etmiş. Bu temellere uyan bütün rejimler İslam’a da uyar.
- E peki padişahlık ne o zaman?
- Padişahlığın İslam’la bir ilgisi yok. Osmanlı rejimi öyleymiş. Ama İslam’ın ilk zamanlarındaki rejim Cumhuriyet’e daha yakınmış. Ama bu “Cumhuriyet İslam’ın rejimidir” anlamına gelmez. Padişahlık da olabilir, cumhuriyet de. Önemli olan İslam’ın temel kurallarına aykırılık olmasın. Örneğin zulüm olmamalı, insanlar özgür olmalılar, vs..
- O zaman bu adamların şeriat korkusu tam bir heyüla desene.
- Evet.
- Gene de şunu anlamadım. Bu insanlar bu korkuyu kendileri üretip, kendileri mi korkuyorlar yani? Kendin pişir kendin ye hesabı. Hiç mi gerçeklik payı yok bu korkunun?
- Güzel soru. Müslümanlar arasında çok azınlık da olsa İslam’ı yanlış anlayan, şeriatı gelmesi gereken bir İslami rejim olarak gören, bu rejimin baş açık dolaşmaya izin vermemesi gerektiğini düşünenler var. İran ve Suudi Arabistan’da bunlar devlettir de. Ama Türkiye farklıdır. Türkiye’de müslümanların hemen hepsi demokrasi taraftarıdır ve öyle yoz bir İslam anlayışları yoktur. Yani Suudi ve İran pratiği İslam’ın doğru birer örnekleri değildir. Osmanlı pratiği daha doğrudur.
- Peki bu kol kesme hikayesi nerden çıkmış?
- O ayetle sabittir. Kuran-ı Kerim “hırsızlık yapanların elini kesin” der. Ama bu rejimle ilgili bir şey değildir. Ayrıca kol kesmenin de bir adabı vardır. Her hırsızlık yapanın kolu kesilecek diye bir şey yok. İşte ihtiyacı kadar çalma, kıtlık zamanında çalma, korunmamış bir şeyin çalınması gibi durumlarda el kesilmiyor. Koskoca Osmanlı dönemi boyunca sadece bir-kaç defa kol kesme cezasının verilmiş olması bu nedenledir.
- Yani o zaman şöyle diyebiliriz: İslam bir rejim önermemiştir ama bazı ceza kanunlarını önermiştir.
- Evet. Öyle diyebiliriz.
…
- Peki menfaatlerinden dolayı Türkiye’nin mevcut gidişatından rahatsız olanlar kimler?
- Bunlar birinci gruptan farklı, hatta birinci gruba gaz veren statüko sahipleri. Yani koltuk sahipleri. Bir kısım üst düzey memurin. Bunlar, pek çoğu itibariyle kendileri yetersiz olmalarına rağmen ideolojileri sayesinde koltuk sahibi olmuş insanlardır. Bu gidiş onlara koltuklarını kaybetme riski şeklinde görünüyor. Ne desinler? Koltuğumuzu kaybetmek istemiyoruz diyecek halleri yok, “Cumhuriyet tehlikede” diye bağırıyorlar.
- İdeolojileri nedir ki bunların?
- İdeolojilerinin ne olduğundan ziyade devlette ideolojinin ne aradığını sormak gerekiyor. Aslında devletin bütün dini inançlardan ve ideolojilerden bağımsız laik bir yapı olması gerekiyor. Devletin bir ideolojiye sahip olması, diğer ideolojileri baskı altında tutmaktan, onları kamusal alandan kovma gibi teşebbüslerden başka bir işe yaramaz.
- Türban diyorsun yani.. kamusal alan deyince çağrışım yaptı.
- Sadece türban değil pek çok şey. Kısaca “ifade özgürlüğü” diyebiliriz. Laik demokratik bir sistemin olmadığı yerde türban da dahil olmak üzere hiçbir ifadenin devlet ideolojisi nezdinde özgürlüğü yoktur.
- Hımm kafam karıştı. Türbana karşı olanlar zaten laikler değil miydi?
- Laikçiler ya da laiklikçiler demek daha doğru olur. Bunlar laikliği bir ideoloji olarak benimsemişlerdir. Laiklik onlara göre dini eğitimin, dini sembollerin yasaklanması demektir. Din karşıtı olmaya laiklik derler, yeri gelince biz de müslümanız demekten de geri durmazlar. Kendilerini laik olarak tanımlamaları bile tuhaftır. Oysa devlet laik olur, insanlar ise şu veya bu ideolojiye az veya çok inanırlar.
- Laiklik ideoloji olunca ve devletin hakim ideolojisi bu olunca, devletin laik bir yapısı olduğu söylenemez tabi.
- Elbette. Böyle bir devletin türbanı kamusal alanda yasaklaması da normal karşılanır.
- Hmm.
…
- Peki Türkiye nereye gidiyor? Bütün bu kargaşanın sonu ne olacak?
- Takdir neyse o olur.
- Yahu tamam amenna. Sen ne düşünüyorsun onu soruyorum.
- Sadece Türkiye değil bütün dünya değişiyor. Eski baskıcı ideolojiler birer birer iflas ediyor. Küreselleşme, bilgi çağı devrimi… bütün bunlar bu süreçte itici rol oynuyor. Düşünebiliyor musun, bundan 30-40 sene önce insanlar Türkiye’yle ilgili kritik haberleri ancak BBC radyosundan öğrenebiliyormuş. Devlet radyosu yayınlamıyormuş çünkü. Bilgi-iletişim devriminden sonra halkı bilgisiz bırakmak, bu yolla baskıcı ideolojileri ayakta tutmak mümkün değil artık. İnternet diye birşey var işte. İnsanlar tartışıyor, konuşuyor, istediği bilgiye arama motoru vs. ile anında ulaşıyor. Kim bunun önünde durabilir ki?
- Evet. Bütün planların üstünde Allah’ın da bir planı vardır derler ya. O hesap demek.
- Boşuna takdir demiyoruz ikide bir. Pozitivistler çok bozulur bu kaderci ifadelere. Ama işte “en hakiki mürşit”in ürettiği İnternet nasıl da bizzat ayaklarına dolandı. Şaşırmış durumdalar. Takdir.
…
- Bu kader meselesini anlamak çok zor. Yani bilimsel yollarla geleceği önceden kestirmek mümkün değil mi?
- Buna determinizm deniyor. Yani başlangıç koşulları yeterince açık tanımlanmışsa t kadar süre geçtikten sonra ne olacağının hesaplanabildiği olaylara deterministik deniyor. Fizikçiler 19. yüzyılda tabiat olaylarını deterministik zannederlerdi. Elektromanyetik teorinin ardından bir iki bilinmeyen dışında Fiziğin “tamamlanmış” bir bilim dalı olduğuna hükmettiler. Artık bulunacak yeni bir şey kalmamıştı. Fotoelektrik olay gibi bir-iki bilinmeyen konu, ufuktaki bir kaç bulut gibi görünüyordu. Bunlar da çözülürse fiziğin seması bütün bulutlardan arındırılmış berrak bir semaya dönüşecekti. İnsanoğlu ne kadar ukela! Sonra o iki bulut yaklaştı ve bir kasırgaya dönüştü. Bunlar quantum, relativite gibi teorileri ortaya çıkardılar. Heisenberg belirsizliği deterministlere öldürücü darbeyi vurdu. Şu an bilim adamları ittifakla bildiklerinin bilmediklerine oranla deryada katre olduğunu söylüyorlar. İşte sicim teorisi 11 boyutlu alemden bahsediyor. 4üncü boyutun ötesi insanoğlunun sınırlarını aştığı için gerçekten anlamak mümkün olmuyor.
- Fizik biyoloji eminim öyledir de, ekonomi siyaset gibi daha insan ürünü bilimler deterministik olamazlar mı?
- Komünistler de böyle düşünmüş olacak ki ekonomiyi tek merkezden yönetmenin daha verimli, daha adil sonuçlar doğruracağına hükmetmişler. Sonra anlaşıldı ki ekonomi de kendi bilinmeyenleriyle büyük bir bilim dalıdır. Ukelalık kabul etmiyor. Ekonomi bir yönüyle meteorolojiye benzer. Önceden belirlenebilirliği mümkün değildir. Japonya’daki bir kelebeğin kanadını çırpması Amerika’da büyük bir kasırgaya neden olabilir. Bu belirlenemezliğe bilim adamları sonunda kaos demek zorunda kalmışlar.
- En hakiki mürşidin kendine bile faydası yok desene!
- Öyle denebilir. Ama öyle deyince etiket meraklısı insanlar sana bilim düşmanı etiketini yapıştırabilir. Halbuki kimsenin bilime karşı çıktığı falan yok. Karşı çıktığımız şey insanoğlunun küstahlığı. Bilimi Allah’ın mutlak iradesinin karşısına koymaya çalışmaları. Oysa Kuran-ı Kerim’de pek çok yerde Alim-i Mutlak ne güzel ifade eder: “Siz bilmezsiniz, Allah bilir!”
- Amenna ve saddakna.
Önce aklıma takılan soruları sizlerle paylaşmak istiyorum: -Sizce Amerika güçlü bir devlet mi? Bir süper devlet mi? kendi içinde insicamı bulunan bir yapılanış mı, yoksa sallapati yönetilen bir organizasyon mu? -Sizce Amerika, Irak'ta PKK militanlarını kontrol edemeyecek kadar zaaf için de mi? -Sizce Amerika, Kuzey Irak yönetimini, PKK konusunda devreye sokamayacak kadar zaaf için de mi? -Size Abdullah Öcalan'ı yakalayıp, paketleyip Türkiye'ye teslim eden Amerika, Kuzey Irak'ta üstlenmiş bulunan PKK lider kadrolarının yerini bilmiyor mu? -Sizce Amerika, dilediği takdirde PKK lider kadrosunu derdest edip Türkiye'ye teslim edecek güçten yoksun mu? -Sizce Amerika, Kuzey Irak'ta üstlenmiş bulunan PKK lider kadrosunu toplayıp “Bundan böyle Türkiye'ye karşı gerçekleştirilecek en küçük bir eylemde tepenize biteriz” diyecek olsa, PKK'lılar “Hadi canım sen de!” tepkisini verebilir mi? -Sizce Amerika,Türkiye'nin PKK ile ilgili taleplerini güçsüzlüğü sebebiyle mi yerine getirmiyor, yoksa başka hesaplar yüzünden mi? -Sizce Kuzey Irak yönetimi, Amerika'ya rağmen, bölgedeki tüm devletlerle problemli bir duruşu ortaya koyabilir mi? -Sizce Kuzey Irak yönetimi, PKK'yı güç yetiremediği için mi bünyesinde tutuyor, yoksa başka hesaplarla mı? -Sizce PKK'lıların elindeki Amerikan silahları, kontrol dışı bir şekilde PKK'nın eline geçmiş silahlar mıdır, yoksa kontrol dışı görüntüsü içinde devredilmiş silahlar mıdır? -Sizce PKK'lılar Avrupa ülkelerinde neden himaye görüyorlar? -Sizce Amerika, eş-zamanlı olarak Ermeni tasarısını neden devreye sokuyor? -Sizce “Ermeni tasarısı”na karşı gibi gözüken Amerikan yönetimi ile Ermeni Tasarısını benimsediği anlaşılan Demokrat ağırlıklı Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu arasındaki farklılık, sahici bir farklılık mıdır? -Sizce, Türkiye gibi, Ortadoğu'da Amerika'nın en kadim müttefiki ile arasına dinamit kalıbı koyacak bir tasarının kabulü veya reddi konusunda fikir birliğine varamamak, Amerika gibi bir devlette olabilecek bir şey mi? Herhangi bir devlette olabilecek bir şey mi? Türkiye'yi düşünsek: Böylesine hayati bir konuda iktidar ile muhalefet birbirine yüzde yüz zıtlık taşıyan iki uca savrulur mu? -Sizce Amerika Türkiye'yi Kürtler hesabına sattı mı? Yoksa Türkiye'yi başka bir alana sürüklemek için sürdürülen bir manipülasyon stratejisi ile mi karşı karşıyayız? -Sizce Amerika, Türkiye'nin hem PKK hem Ermeni meselesindeki duyarlılığını anlayamayacak kadar zeka özürlü mü, yoksa, Türkiye'yi önemsemediği için bu tepkileri iplemeyecek bir duyarsızlık halinde mi? -Sizce Amerika neyi oynuyor? Bence bütün bu soruların içinden Türkiye'nin çıkardığı sonuç “Amerika bir oyun oynuyor ve Türkiye'yi köşeye sıkıştırmak istiyor” şeklindedir. Amerika tarafından seslendirilen “Gücümüz yetmiyor” ifadeleri hiç de inandırıcı bulunmuyor. Eğer Amerika'nın PKK militanlarına gücü yetmiyorsa, o zaman, Kuzey Irak'a girecek Türk birlikleri karşısında aslan kesilmesi de imkansız olmalıdır, öyle değil mi? Oysa şimdi biz, Kuzey Irak'a yapılacak bir sınır ötesi harekatta “Amerikan birlikleri ile karşı karşıya gelme” endişesi taşıyoruz. PKK ile Kuzey Irak yönetimi, en küçük bir “Amerikan baskısı” endişesi taşımıyor, nasıl bir iş bu? Türkiye “Amerika bir oyun oynuyor” öfkesi içinde, bu açık. Onun için Türkiye'de Amerika'nın itibarı ayaklar altında sürünüyor. Türkiye, “Amerikan yönetimi isterse Ermeni tasarısı falan gündemde olmaz” inancı içinde. Siz, 1 milyon Ermeni oyu adına Türkiye'yi harcayacaksınız! Biz, Washington'dan bakınca bu kadar “Ensesine vur ekmeğini al” gibi bir ülke halinde mi görünüyoruz? Türkiye'deki Amerikan diplomasisi uyuyor mu? Türkiye'nin nabzını görmüyorlar mı, bunu merkezlerine iletmiyorlar mı? -Canım küser küser barışırız, Türk – amerikan ilişkileri böyle gitmiş hep. Ama böyle gitmemiş. Bir gün gelmiş, Kıbrıs'a çıkmış Türk askeri... Amerika'nın içlerinde ünlü Henri Kissinger'ın da bulunduğu 8 eski Dış işleri Bakanı, Ermeni tasarısı konusunda uyarıyor Amerikan yönetimini... Burada tecrübe var. Ya; -Amerikan yönetimi uyuyor, diyeceğiz, ya da -Türkiye ile oynuyor. O zaman Türkiye otursun, Amerikasız bir Ortadoğu tasarımı yapsın. Bunu mu istiyor Amerika? Nezaketi falan bir kenara bırakıp, açıkça sorup cevabını almamız gereken şey şudur: -Amerika Türkiye'den ne istiyor? -Ne istiyorsunuz arkadaş! Ganrip işler oldu geçen zamanda: Türkiye Suriye'yi tehdit etti, Öcalan7ı Amerika teslim etti. Güya Suriye Amerika'nın “tehdit odağı” diye nitelediği ülkelerden biri idi. Suriye – Rusya – Yunanistan – Kenya – CİA - Türkiye... Nereden nereye? Aklıma gelen son soru da şu: -Öcalan bizim elimizde. Öcalan teslim olduğunda süt dökmüş kedi idi. Şimdi İmralı'da iken bile PKK'ya liderlik yaptığı farz ediliyor. Nasıl oluyor bu iş? Yoksa biz de mi oyun oynuyoruz? -Yoksa Gabar'da can veren çocuklar nerede başlayıp nerede bittiği bilinmez bir anaforun kurbanları mı? Sayın Cumhurbaşkanı, sayın Başbakan, sayın Genelkurmay Başkanı siz yukardaki soruların cevabını bilmekte misiniz?
Geçen ihl’li arkadaşlarımızla organizatörü olduğum hemen hemen geleneksel hale getirdiğimiz iftarımızı yaptık. Yani tamam bir senedir görmediğimiz arkadaşlarımızı gördük özlem giderdik karnımızı doyurduk hep beraber. Sağ olsun yine Ömer’in mekânına gittik çayımız geldi müesseseden arada kolalarımızı içtik. Ama artık sıkılmaya başladım. O yüzdenzaman zaman acaba bu kadar çok kişi görüşmesek mi diyorum. Hepimiz kalbur üstü üniversitelere girmişiz kimimiz bitirmiş bile ama biz hala 7-8 sene önceki çocukluk hikayelerimizi konuşuyoruz ve her buluştuğumuzdan aynı şeyleri konuşmak baydı artık. Bizlerin biraz okuduklarımızdan olaylardan hatta sistemlerden konuşmamız gerekirken veya iş hayatından konuşmamız gerekirken sonuçta hepimiz yarın öbür gün okulu bitireceğiz gidipte eski kirli çamaşırları tekrar tekrar ortaya çıkarmaya ne gerek var. Ama insan bir yandan da senede bir kez oluyor idare edelim diyor..Neyse bu da ilk yazımdı biraz gecikmelide olsa meramımı ifade etmiş oldum...
M.Akif
Bundan sonra kendi yazılarımı da yayınlamaya başlıyorum burada. Daha önceleri sadece arşiv niyetine kullanıyordum. Yeri geldiği zaman günlük, yeri geldiği zaman geyik olacak hatta eleştiriler falanda olacak niyetimiz o inşallah. Vire Bismillah...
Bu ülkede bir okul okumuş herkes Bizanslı papazların İstanbul kuşatma altındayken “bir toplu iğnenin tepesinde kaç melek vardır” diye tartıştıklarını bilir. Bu hikaye neredeyse ulusal folklorumuzun bir parçası haline gelmiştir. Konuşmalarda sık sık tekrar edilir. Kendi tarihimizle ilgili birçok önemli olayı bilmediğimiz halde biz bu Bizanslı papazlar meselesini niye bu kadar iyi biliriz, hep merak ederim. Kanuni zamanında ekonominin “duraklama” dönemindeki ekonomiden daha kötü olduğunu, Kurtuluş Savaşı’nın finansmanının nasıl sağlandığını bilmeyiz, merak da etmeyiz. Ama Bizanslı papazları biliriz. Tarihe karşı çok ilgisiz olan bir toplumun, tarihi bir ayrıntıyı böyle sıkı bir şekilde ezberlemesinin bir nedeni olmalı. Acaba o papazlarla aramızdaki inanılmaz benzerlik mi bizim ilgimizi bu kadar çok çekiyor? Yoksa bu, psikolojide “projeksiyon” denilen, kendi zaafını bir başkasına yansıtarak rahatlama mekanizmasının çalışması mı? Büyük bir ihtimalle ikisi birden. Bunun böyle olup olmadığını anlayabilmek için “bugün yaşadıklarımızı yüz yıl sonra nasıl anlatacaklar” diye sormalıyız belki de. “Başkentleri susuzluktan kırılıyordu, salgın bir hastalık tehlikesi vardı, kuraklıktan toprakları çölleşiyordu, on beş milyon insanın yaşadığı en büyük şehirleri büyük bir depremle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıyaydı, bilimadamları o korkunç depremin çok yakın olduğunu söylüyordu, Anadolu’daki trafik kazalarında insanlar onar onar ölüyordu ama ölüm kapılarında dolaşırken onlar ‘kadınlar başlarını nasıl bağlamalı’ diye kavga ediyorlardı.” Böyle bir anlatım abartılı mı olur? Eğer bu anlatım abartılı değilse, bizim şehirleri kuşatma altındayken melekleri tartışan Bizanslı papazlardan ne farkımız var? O papazlar “kutsal” tartışmalarının içine saklanarak şehirlerinin kapısındaki tehlikeyi unutmaya çalışıyorlardı. Biz de kendi “kutsal” kavgamızın içine gömülerek bizi bekleyen tehlikeleri görmezden gelmeye uğraşıyoruz. Tehlikeyi görürsek çare aramak zorunda kalacağız çünkü. Ama çare aramak istemiyoruz. Susuzluğu önlemek için altyapıyı yenilemek, kuraklığa karşı yeni sulama tesisleri oluşturmak, depremin yıkıcılığından kurtulmak için bütün binaları sağlamlaştırmak, trafik kazalarını önlemek için yollarımızı düzenlemek meşakkatli işler. Düşünmek, planlar yapmak, harekete geçmek gerekiyor. Halbuki biz sorunlarımızı çözmek için uğraşmayı pek sevmiyoruz. Gerçek tehlikeler yerine yapay sorunlar yaratmayı daha çok tercih ediyoruz. Kadınların saçlarının nasıl örtülmesi gerekir kavgası, susuzluktan da, depremden de, kuraklıktan da, trafikten de daha çok ilgimizi çekiyor. Öleceğiz ama aldırmıyoruz. Biz kendimize aldırmadığımız için “tepemizdekiler” bize hiç aldırmıyor. Cumhurbaşkanının eşinin başı bağlı olursa mahvolur muyuz, onu konuşuyoruz. İstanbul’da deprem olduğunda yüz binlerce insan ölür, ülke çöker ama bize ne? Başkent susuzluktan kırılıyor ama bize ne? Bizi, kadınların saçları Atatürk’ün ilke ve inkılaplarına mı yoksa din fetvalarına mı uygun olacak kavgası ilgilendiriyor. Ve, Bizanslı papazlarla dalga geçiyoruz. Şehir kuşatma altındayken “melekleri” tartışıyorlarmış. Ne kadar da şaşkınlarmış. Biz Bizanslı papazlara benzemeyiz. Susuzluktan kokup, depremde ölmeye hazırlanırken “iğnenin tepesindeki melekleri” konuşmayız biz. Biz, kadınların saçları nasıl bağlanmalı, onu konuşuruz. Bu topraklarda hayat çok değişiyor. Altı yüz yılda, “iğnenin tepesindeki meleklerden” “kadının saçındaki bez parçasına” geldik. Kolay iş mi bu kadar değişip, ilerlemek…
| | |
| Altı ok, altı ilkeyi simgeliyordu... Bunların “cumhuriyetin temel ilkeleri” olduğu söyleniyordu, aynı zamanda “kendini devletle özdeş sayan” Cumhuriyet Halk Partisi’nin de temel ilkeleriydi, bayrağına da girmişti... Nelerdi bunlar? |
Türkiye’de demokrasi iki yanlış ön kabul üzerine kurulmuştur. Bize göre seçilenler halkın iradesini temsil eder ve son söz onlar tarafından söylenmelidir. Halkın iradesini etkileyen faktörler üzerinde durulmaz hatta bu gibi yönlendirmelerin engellenmemesi düşünce özgürlüğünün bir gereği sayılır. Düşünce özgürlüğünün sınırlandırılması gerektiğini savunmuyorum ama eğer bu yönlendirmeler belli odakların politik stratejilerinin bir ürünü ise karşı tedbirler almak, engellemek ya da bunları etkisiz kılacak düşüncelerin teşviki gerekebilir. Burada kriter ne olmalıdır? Hangi düşünceler serbestçe yayılmalı hangilerine karşı tavır alınmalıdır? Bu zor soruya ilerde bir bütünlük içinde cevap arayacağım. İkinci varsayımımız siyasal partilerin birbirinin rakibi olduğudur. Oysa bir devlette siyasal oluşumlar bir rakip değil işbölümünün bir ürünüdür ya da öyle olmalıdır. Yani devlet tektir ve hedefi her siyasi parti için farklı değildir. Siyasal partiler şartlara göre nöbeti devralırlar Bunlar birbirinin karşıtı değil tamamlayıcısıdır. Gerçek bir devlet dış dünyanın etkilerine açık, kontrolüne kapalı olmalıdır. Yani dünyadaki gelişmeler ve değişmeler halk ve yönetim tarafından izlenmeli, dünyanın bir parçası olunmalıdır ancak bu etkilenme belirli güç odaklarının egemenliğine yol açmamalıdır. Eğer bir ülke düşünce ve ekonomik faaliyetlere açık ise bu, başkalarının da her etkiye açık olması halinde zararsız sayılabilir. Ama biz tam bir serbestlik içindeyken başkaları düşünce ve ekonomiyi kendi politikalarının bir aracı olarak kullanıyorsa, yani serbestlik tek taraflıysa bu demokrasi olmaz sadece kontrol altına alınmayı kabul etmek anlamını taşır. Mesela biz ekonomide devlet müdahalesini yani herhangi bir politika üretip uygulamayı engellerken başkaları ekonomiyi bir politika hatta bir savaş aracı gibi kullanıyorsa devlet olma vasfını kaybederiz. Eğer her konuda tam bir serbestlikten yana isek ve devletin görevi sadece bu serbestliği sağlamak olursa ülkemiz politika üretip uygulayanların konusu haline dönüşür. Devlet canlı bir organizmadır ve zaman içinde hem değişir hem de gelişir. Ayrıca bir canlının hiçbir organı diğerinin rakibi olmamasına benzer bir biçimde devlet içinde birbiriyle çatışan grupların varlığı sağlıksızlık işareti sayılmalıdır. Bu değişim ve gelişim bir çatışma ile değil karşılıkla etkileşimle olmalıdır. Bazılarının demokrasiyi mutlak bir serbestlik olarak algılaması ya da böyle olduğunu iddia etmesi yanlıştır. Bu devletin hiçbir politika üretmemesi demektir. Karşı tarafta olanların her değişime karşı çıkması ve başladığımız yerde durmamızı savunması devleti canlı bir organizma olmaktan uzaklaştırır ve bir eşya haline dönüştürür. Şimdi başlangıçtaki sorumuza cevap verebiliriz. Sadece düşünce ürünü olan ve bir politikanın uygulanması amacı taşımayan her fikre açık olunmalı, demokrasi maskesi takınmış politik projeler ya karşı fikirlerle ya da engeller konularak etkisiz hale getirilmelidir. Eğer devlet tek ise bunu yapmak sanıldığı kadar zor olmaz. Eğer taraflar birbirini hıyanet ve ülkeyi satmakla itham eder hale gelmişse bu durumda yapılacak seçimler yöneticileri belirlemenin ötesine geçer ve devleti ele geçirme yarışına dönüşür. Bunun da barış içinde gerçekleşmesine çok sık rastlanmaz.
