Neden sürekli darbeci çeteler ürüyor?/Oral Çalışlar (Cumhuriyet)

Başkaları ülkemiz üzerine bir şey söylediği zaman kızıyoruz. Tepki gösteriyoruz. Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesinin hedeflerinden birisi de yerli-yabancı ayırmadan susturmaktı.

Siz bir Batılı olarak Türkiye'yi yakından izleseniz ne düşünürsünüz? Son 50 yılında 3 askeri darbeyle yüz yüze gelmiş, bir postmodern darbe yaşamış ülkemizde, bu gelenek bir türlü sona ermiyor. Darbe öykülerinin ardı arkası kesilmiyor.

Unutmayalım! Nokta dergisi bir askeri darbe belgesi iddiası içeren "günlükler" i yayımladığı için askeri savcılık emriyle basıldı ve susturuldu. Unutmayalım! Bu ülkedeki emekli generallerden birisi "ortalığı karıştırmak amacıyla oraya buraya bombalar attığını" göğsünü gere gere anlatmaktan çekinmedi. Unutmayalım! Şemdinli sanıkları serbest bırakıldı...

Tabii askeri darbeler bir günde hazırlanmıyor. Onun için toplumun psikolojik olarak hazırlanması, seçilmiş kurumların bu ülkeyi yönetemeyeceği inancının halk içinde kabul edilir hale getirilmesi gerekiyor.

***

Yaşı elverenler 12 Eylül 1980 askeri darbesi öncesi günleri bir hatırlasınlar. Sağ ve sol gruplar köşe başlarını tutmuşlar insan avı yapıyorlardı. Önce sağcıların solcuları öldürmesiyle başlayan süreç, solcuların onlara karşılık vermesiyle devam etti ve daha sonra cinayetler ülkenin gazetecisine, sendikacısına, milletvekiline, eski başbakanına yöneldi. "Siviller yönetemiyorlar" fikri toplum içinde yaygınlık kazandı.

12 Eylül darbesinin ertesi günü eylemler kesildi. Darbeciler hedeflerine ulaşmışlardı.

****

Darbecilerin yöntemleri belli. Kargaşalık yaratmak amacıyla çarpıcı suikastlar düzenlemek, büyük patlamalarla çok sayıda insanı öldürmek, toplum içindeki farklı grupları çatıştırmak.

Bu kez de aynı yolu izledikleri bir gerçek. Ancak bu kez hesaplamadıkları bir darbe aldıklarını söyleyebiliriz. Tabii henüz hesaplaşmanın bittiği söylenemez. Perde arkasında kimlerin olduğunu bilmiyoruz.

Bu nedenle "tehdit" ortadan kalkmış değildir. Burada belki de geçmişten farklı olarak darbecilerin aleyhine bazı olgulardan söz edebiliriz.

12 Eylül askeri darbesi, büyük toplumsal grupların devreye sokulmasıyla gerçekleştirildi. Kahramanmaraş'ta Aleviler kitle olarak hedef alındı. Sağ ve sol gruplar ciddi bir çatışma ortamı içine sokuldu. Polis bile bu kamplaşmaya göre bölündü.

Şimdi böyle bir durum söz konusu değil. Sağ sol çatışması yer yer gerçekleşse bile yaygın değil. Alevi-Sünni gerginliği giderek azalıyor. Türkiye'de askeri darbenin uluslararası arenada ciddi bir desteği olduğunu da söyleyemeyiz.

Bütün bu verileri üst üste koyduğumuz zaman darbecilerin işi eskisine göre çok zor. Bu nedenle asıl hedeflerine ulaşacak gücü gösteremiyorlar.

***

Üzerinde düşünmemiz gereken nokta, ülkemizdeki darbe ruh halinin bir türlü sona ermemesi. Neden Türkiye sürekli darbeci çete üreten bir ülke özelliğini korumaya devam ediyor?

Türkiye, sürekli darbeyle yüz yüze gelen bir Pakistan değil, ama artık darbe sorununu geride bırakabilmiş bir Yunanistan da değil. Türkiye, darbeyle köküne kadar hesaplaşamamış bir ülke.

Türkiye'de darbeciler meşruiyetlerini koruyorlar. 12 Eylül darbecilerini yargılayacak bir hukuk sistemi bile gerçekleştirilemedi. Hâlâ bir darbe anayasasıyla yönetiliyoruz. Hâlâ toplumun bir kesiminde iktidarların demokratik yollarla değiştirilmesine ciddi bir inançsızlık varlığını koruyor.

Ortada bir kurumsal yapı söz konusu olduğu gibi bir de zihniyet sorunu var. Evet, Türkiye Gladio'sunu temizlemedi, temizleyecek bir hesaplaşma yaşamadı. Ama sorun yalnızca bu değil.

"Demokratik meşruiyet", sorunların toplumun iradesine başvurarak çözülmesi konusunda yeterince olgunlaştığımız da söylenemez. "Gelsinler bizi kurtarsınlar" anlayışı azalmış olsa bile kökten yok olmadı. Gücü elinden kaçıran, meşru zemini hemen terk edecek bir anlayış içine giriveriyor...

***

Kırılgan bir demokrasi köprüsünden geçiyoruz. Sallana sallana, korka korka... Bakalım karşı kıyıya sağ selamet ulaşacak mıyız?

Bugün dünden daha mümkün görünüyor...